deur Henrie Smith

Gedurende die eerste paar dekades van die vorige eeu was Smithfield een van die bekendste dorpe in Suid-Afrika, want dit was vir 35 jaar lank Genl Hertzog se kiesafdeling (15 jaar as eerste minister van Suid-Afrika).

Belangrike toesprake is op Smithfield gehou, onder andere gedurende 1913 toe hy die beginsel van “Suid-Afrika se belange bo die van Brittanje” verdedig het. Dit het gelei tot sy bedanking uit die S A Party en sy besluit om die Nasionale Party in Januarie 1914 te stig. Verslaggewers het tydens sy besoeke van sover as Kaapstad na Smithfield toe gekom om verslag te doen.

Volgens my pa het die Smithfielders Genl Hertzog met hul perdekarre en later motors, by die dorpsdam ingewag en verwelkom. Dit is aan hom te danke dat Afrikaans as amptelike taal erken is en dat Suid-Afrika ’n eie vlag en volkslied gekry het.

Ongelukkig is hierdie groot Afrikaner, vir wie Smithfield ’n besondere plek was, deur die N P van dr Malan verwerp, as gevolg van sy samewerking met Genl Smuts. Hy het as verbitterde hom totaal onttrek aan die samelewing en is kort na sy vrou Mynie se dood, op 21 November 1942 oorlede.

Smithfielders het hom ongeveer 1956 vereer toe die skool na hom vernoem is (Hoërskool Genl Hertzog). Sy seun dr Albert Hertzog (later HNP leier) het die naamplaat by die hek van die skool onthul.

Ongeveer 1965 was Smithfield weer in die nuus, toe nog ’n eerste minister, nl dr Verwoerd, die dorp besoek het. Nasionaliste het van oral af gekom terwyl die Sappe dié keer die besoek geïgnoreer het!